Historia


III Zarząd Główny WiN

W związku z aresztowaniem „Ostrogi”, został zatrzymany przez UB w Krakowie, na punkcie kontaktowym, łącznik z obszaru południowego Stanisław Dydo - "Steinert". Zdołał on jednak ujść z rąk UB, powiadomił o wpadce przełożonych, którzy skierowali go do Wrocławia, z zakazem angażowania się w pracę podziemia. Aresztowany po raz drugi jesienią 1947 r. we Wrocławiu, został skazany na karę śmierci i wyrok wykonano. Również jesienią 1946 roku został aresztowany na Śląsku kierownik Górnośląskiego Okręgu WiN „Mirosław" S. Musiałek. Z jego aresztowaniem wiąże się zatrzymanie na punkcie kontaktowym w Katowicach również łącznika zarządu obszaru południowego WiN Jerzego Wosia (ps. "Farys"). Masakrowany w śledztwie w Urzędzie Bezpieczeństwa w Krakowie popełnił samobójstwo. Mimo wysiłków ze strony komunistów, by jeszcze w roku 1946 w zupełności zniszczyć podziemie, celu tego nie osiągnięto.

 

 

Po aresztowaniu Niepokólczyckiego, jego współpracownicy, Wincenty Kwieciński, kierownik centralnego obszaru WiN i Łukasz Ciepliński, kierownik obszaru południowego WiN podczas spotkania przy końcu października 1946 roku, ustalili, że funkcję p.o. prezesa Ill-Głównego Zarządu WiN przejmie ppłk. W. Kwieciński ("Głóg"), który na terenie Obszaru Centralnego stał się współtwórcą Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Demokratycznych Polski Podziemnej, składającego się z takich organizacji jak: Stronnictwo Narodowe, Niezależna Polska Partia Socjalistyczna (dawna WRN), Stronnictwo Niezawisłości Narodowej i WiN. Kwieciński nie zdołał jednak zabezpieczyć nowych struktur organizacyjnych.

 

Fala aresztowań ogarnęła tereny centralne, łącznie z Warszawą. W grudniu 1946 r. UB zlikwidowało redakcję pism: "Honor i Ojczyzna", "Słowo Polskie" i „Polska Niepodległa". 6 XII aresztowano A. Obarskiego z niezależnej PPS i H. Sosnowską, kierowniczkę „Stoczni” - komórki informacyjnej lll-go Zarządu Głównego WiN, 4 stycznia 1947 r. aresztowano zastępcę Kwiecińskiego ppłk. S. Sędziaka (ps. "Wiatr"), 7 stycznia 1947 r. K. Czarnookiego (ps. "Kazik"), płk. W. Lipińskiego ze Stronnictwa Niezawisłości Politycznej i W. Marczewskiego (S.N.). Sam Kwieciński został aresztowany 5 stycznia 1947 r.

Likwidacja III Zarządu Głównego WiN połączona została z olbrzymia kampanią terroru prowadzonego przez UB przed wyborami wyznaczonymi na 19 stycznia 1947 r. Rozmiar aresztowań i niewątpliwych sukcesów władz bezpieczeństwa skłoniły uwięzionych do wystąpienia z inicjatywą ujawnienia oddziałów leśnych WiN, by zmniejszyć rozmiary przelewu krwi. Z ogłoszonej amnestii z 22 lutego 1947 r. skorzystało do 25 kwietnia 1947 r. około 23 tys. członków WiN, co oznaczało zakończenie na skalę masową działań partyzanckich. Powiadomiony o aresztowaniach Łukasz Ciepliński zwołał na dzień 15 stycznia 1947 r. w Krakowie na konferencję najbliższych współpracowników, członków zarządu Obszaru Południowego WiN, z zamiarem przeanalizowania powstałej w związku z aresztowaniami sytuacji w kraju, celem powzięcia wiążących decyzji.

 

Stwierdzono, że mimo aresztowań, podstawowe struktury organizacyjne obszaru nie zostały naruszone i wstrzymanie działalności WiN mogłoby spowodować stworzenie przez komunistów prowokacyjnych struktur podziemia, co łączyłoby się z zupełnym wyniszczeniem elementów patriotycznych w kraju. Postanowiono zarząd południowego obszaru WiN przemianować na IV Zarząd Główny WiN z siedzibą w Krakowie, pod kierownictwem ppłk. Łukasza Cieplińskiego. W dyspozycji Cieplińskiego pozostały nietknięte komórki łączności zagranicznej i wewnętrznej, propagandy i informacji, kontakty na przedstawicielstwa zagraniczne i hierarchię kościelną, wiarygodne dojścia do przedstawicieli opozycji i do własnych sieci organizacyjnych w terenie, w tym również do organizującego się od podstaw centralnego obszaru WiN. W zmienionej sytuacji organizacyjnej, po przeprowadzeniu ścisłej weryfikacji pracowników głównego kierownictwa - działalność WiN przetrwała okres likwidacji legalnej opozycji, by ulec przemocy w dramatycznych warunkach likwidacji ruchu poakowskiego w początkach 1948 roku.

 


wstecz...